Thư ngỏ gửi bác
Nguyễn Thị B́nh, nguyên Phó chủ tịch nước
Cộng Ḥa Xă Hội Chủ Nghĩa Việt
Nguyễn Hoàng Lan
Kính gửi bác Nguyễn Thị B́nh,
Vừa xem xong bài phỏng
vấn của bác trên BBC, cháu có vài điều tâm t́nh
muốn gửi đến bác.
Thật
sự yêu nước?
Khi chú Xuân Hồng nhắc đến
hoạt động của chị Công Nhân và Hoàng Lan
để đóng góp cho một đất nước
tốt đẹp hơn, bác bày tỏ sự hoài nghi
"họ có muốn như vậy không"? Mới
đầu bác khẳng định "họ không
muốn", về sau bác nói, chưa t́m hiểu rơ về
hai nhân vật này lắm, nên không biết rơ họ muốn
ǵ…
Cháu xin trả lời ngay rằng,
bạn bè của cháu trong Đảng Dân Chủ Việt
Khi mới sang Pháp du học, cháu cũng
như nhiều bạn khác mang trong ḿnh ḷng tự hào dân
tộc, v́ là công dân của một nước nhỏ mà
đă kiên cường đánh thắng hai cường
quốc. Đến bây giờ cháu vẫn
tự hào, v́ truyền thống văn hoá, v́ lịch sử,
v́ cảnh đẹp và con người Việt
Cơ chế chính trị không
đuổi kịp sự phát triển kinh tế, tạo
môi trường lư tưởng cho tham nhũng, tăng
khoảng cách giàu nghèo. Cơ chế chính trị thất
bại trong việc chiêu mộ người tài, khiến
bộ máy Nhà nước hoạt động thiếu
hiệu quả và tạo nên cái ṿng luẩn quẩn: người
dân bất măn v́ tham nhũng và bộ máy ́ trệ, Nhà
nước cải cách nhưng bộ máy nhà nước
thiếu hiệu quả hoặc thiếu quyết tâm chính
trị để tiến hành cải cách đó, dẫn
đến lăng phí ngân sách và tiêu cực, rồi người
dân bất măn, và Nhà nước lại hứa hẹn
cải cách, và rồi lại thất bại.
Vụ Vedan vừa rồi là
một ví dụ tiêu biểu nhất cho sự tŕ trệ và
vô trách nhiệm của chính quyền, mặc cho
người dân lên tiếng từ cả chục năm nay. Sự việc đó là lời
kêu gọi có sức nặng nhất cho sự cần
thiết phải trao quyền cho các cá nhân, đoàn thể
phi chính phủ để họ có vai tṛ hiệu quả
hơn trong vai tṛ giám sát và hỗ trợ nhà nước
xử lư tiêu cực.
|
Hoàng Lan, TT Bush
với phu nhân Laura và Nguyễn Tiến Trung
tại |
Việt
Bên cạnh những băn khoăn
về t́nh h́nh đất nước, cháu cũng mong
muốn chia sẻ những suy nghĩ, những trải
nghiệm cá nhân. Khi về Việt
Khi ở Pháp, cháu thường tự
hỏi, tại sao ḿnh được học là xă hội
tư bản dă man, người bóc lột người, mà
chính sách an sinh xă hội của họ lại tốt như
vậy. Nh́n những chiếc xe bus hay cơ sở hạ
tầng của họ được thiết kế
để có thể đón tiếp những người tàn
tật, cháu chạnh ḷng nhớ lại h́nh ảnh những
người tàn tật lê lết xin ăn trên
đường phố thủ đô Hà Nội nhầy
nhụa v́ mưa phùn.
Nh́n xứ người tươi
đẹp, sạch sẽ, với nhiều công tŕnh
kiến trúc đồ sộ, người dân xứ họ
có mức sống cao hơn Việt Nam nhiều lần,
họ sống mà ngẩng cao đầu, không phải lo
sợ Nhà nước điều ǵ khi họ bày tỏ chính
kiến, cháu tự hỏi, sao cùng là con người, mà
người dân ḿnh vẫn c̣n khổ quá? Sao
sinh viên Việt
|
Hoàng Lan phát biểu trong chương
tŕnh "Marathon Nối ṿng Tay Lớn" của THTNDC 2006
tại |
Trước khi tham gia
việc chính trị, cháu có đóng góp trong các hoạt
động xă hội. Cháu biết quỹ Bảo trợ trẻ em mà bác
làm Chủ tịch đă có nhiều hoạt động tích
cực. Nhưng hoạt động từ thiện xă
hội chỉ như miếng băng dán lên vết
thương, chứ không giải quyết tận gốc
vấn đề là các bất công, tiêu cực mà hệ
thống gây ra. Cháu không muốn phê phán, mà
với những nhận định đó, chỉ tự
hỏi ḿnh có thể làm được ǵ? Tuổi
trẻ phải làm ǵ, nếu như không phải là lên
tiếng và hành động để cải thiện t́nh
trạng đất nước, mà bắt đầu là
việc cải tổ hệ thống có nhiều khiếm
khuyết khiến đất nước như cái xe cọc cạch không tiến nhanh, tiến
mạnh được?
Có điều kiện du học tại
Pháp, tốt nghiệp loại Khá ở Panthéon-Assas, trường
đại học luật hàng đầu của
nước Pháp, nói tiếng Pháp và tiếng Anh trôi chảy,
cháu hoàn toàn có thể ở lại Pháp, kiếm một
việc làm tốt, lương cao, và yên ổn với gia
đ́nh của ḿnh. Cháu dấn thân vào
chuyện chính trị, chấp nhận những hi sinh trong
cuộc sống riêng tư, chỉ v́ nặng ḷng với
đất nước. Cháu cũng là
một trong số ít những sinh viên Luật chọn
học ngành luật công, hành chính và hiến pháp. Đó là bởi v́ cháu cho rằng sau khi học
những cái hay, cái tốt của nước người,
cháu có thể trở về giúp đất nước.
Nếu học luật tư hay luật thương
mại, cháu sẽ có nhiều cơ hội kiếm tiền
hơn, nhưng đó sẽ chỉ là sự mưu cầu
hạnh phúc cho cá nhân ḿnh mà thôi. Mặc dù sự mưu
cầu hạnh phúc là chính đáng, như chủ tịch
Hồ Chí Minh đă nói trong Tuyên ngôn độc lập,
nhưng cháu tự cảm thấy ḿnh là một
người quá may mắn trong cuộc sống, nếu không
chia sẻ sự may mắn ấy hoặc tận dụng
sự may mắn ấy để giúp ích cho xă hội, th́
thật là ích kỷ biết nhường nào.
Cháu từng có dịp nói chuyện
với một cô làm trong Bộ lao
động, thương binh và xă hội. Cô
than phiền rất nhiều về t́nh h́nh Việt
Làm
ǵ?
Bác B́nh đă không nói cụ thể về
việc "làm như thế nào", mà chỉ đưa
ra nhận định rất chung chung: chúng ta cần có
tổ chức, cần có Hiến pháp, pháp luật, cần
có sự thảo luận để cảm thông, t́m sự
đồng thuận đi tới, chứ không thể áp
đặt.
Cháu xin được nói ngay là
những điều bác nói trên đây là rất đúng. Đó cũng là
những ǵ mà Đảng Dân Chủ Việt
Bác B́nh có nói chúng ta cần
thảo luận, để thông cảm với nhau. Không phải cháu và bạn bè không
muốn, mà chính là Nhà nước, hoặc những
người đại diện cho Nhà nước đang
thiếu thiện chí đó thôi. Những vấn nạn
của Việt Nam hiện nay như tham nhũng, giáo
dục xuống cấp, tranh chấp đất đai
với Trung Quốc, v.v, là những vấn đề chung
của toàn dân tộc, mọi cá nhân, tổ chức
đều có quyền và nghĩa vụ tham gia vào việc
giải quyết những vấn nạn ấy. Về nguyên tắc, có lẽ không có ǵ mâu thuẫn.
Nhưng hăy nh́n vào thực tế, vào cách hành xử của
những cán bộ Nhà nước. Cháu mong
muốn được tâm sự với bác về những
ǵ cháu "mắt thấy, tai nghe" trong mùa hè vừa
rồi.
Mùa hè vừa qua, cháu có
trở về Việt
Bác B́nh nói đến chủ
trương đoàn kết dân tộc, cháu rất mừng
khi nghe điều ấy. Nhưng nếu nói đoàn kết dân
tộc mà chỉ khăng khăng giữ quan điểm,
thành kiến của ḿnh mà không mở ra cơ hội
để đối thoại, thảo luận, t́m mẫu
số chung để cùng nhau đóng góp
cho đất nước, th́ đó chỉ là những
từ vô nghĩa mà thôi. Đoàn kết
phải dựa trên nguyên tắc dân chủ, tôn trọng
sự khác biệt, đặt lợi ích của dân tộc
lên trên lợi ích đảng phái, cá nhân. Đă
nhiều năm nay điều 3 Hiến pháp Việt
Cháu biết rằng vẫn có những
nghi ngại và phân biệt người "trong
nước" - "ngoài nước", “trong
Đảng” - “ngoài Đảng”. Vẫn c̣n
nghi ngại v́ chưa có đối thoại. Vẫn c̣n phân biệt v́ chưa đặt lợi
ích Tổ quốc lên trên hết. Mọi
sự đánh giá từ mỗi bên đều là chủ quan.
Bác B́nh đă nói đúng, không thể tự ḿnh
nghĩ ra một kiểu rồi áp đặt lên tất
cả mọi người. Không một
thiểu số nào được quyền áp đặt ư
thức hệ hay chủ thuyết của ḿnh lên 84
triệu dân, dù đó là chủ thuyết cộng sản hay
dân chủ. Quyết định cuối
cùng phải thuộc về nhân dân. Các
đảng phái, đoàn thể chỉ có quyền vận
động, thuyết phục nhân dân chứ không
được quyền áp đặt. Thế
nhưng, nếu không có báo chí độc lập, th́ làm sao
nắm bắt được nguyện vọng của nhân
dân? Nếu không mở ra tự do ứng cử,
tự do bầu cử, mà việc bầu cử vẫn do
Mặt trận tổ quốc kiểm soát, th́ làm sao
những đại biểu quốc hội có thể
đại diện cho ư chí, nguyện
vọng của nhân dân được đây? Chừng nào
những đại biểu quốc hội hoặc hội
đồng nhân dân, hoặc chủ tịch xă
được dân trực tiếp bầu ra, chừng
đó lá phiếu-tiếng nói của người dân mới
có giá trị, những người đại biểu
mới thấy ḿnh phải gắn bó và có trách nhiệm
với nhân dân, chừng đó người dân mới
cảm thấy tin tưởng và t́m đến
người đại biểu của ḿnh.
|
H́nh lưu niệm với ô. René Van Der |
Bác B́nh đă trải qua một thời
tuổi trẻ sôi nổi, hăng say cống hiến cho
sự nghiệp thống nhất đất nước.
Đó là những ngày mà người dân miền Nam Việt
Nam c̣n có quyền biểu t́nh, có quyền ra báo, có quyền
lên tiếng công khai để phản đối chính quyền
mà họ cho là độc tài, là không xứng đáng. C̣n bây giờ, cháu thấy báo chí không có sự
độc lập, phải chịu sự kiểm soát
của đảng cầm quyền để "đi
đúng lề bên phải." Sinh viên biểu t́nh
phản đối Trung Quốc th́ bị chính công an Việt Nam ngăn chặn, bắt bớ.
Các đoàn thể như công nhân tập hợp nhau lại
để bảo vệ quyền lợi chính đáng
của họ th́ bao giờ cũng bị gắn cái mác
“bị các thế lực thù địch kích động,”
như thể người dân Việt Nam, ngoài đảng
Cộng sản, chỉ là những con rối. Người dân chỉ dám th́ thầm với nhau
về những tiêu cực và bất măn, mà ít khi dám lên
tiếng công khai. So sánh những ngày
tuổi trẻ của bác, với xă hội và t́nh h́nh
Việt
Bác có nói là phải có tổ
chức, phải tôn trọng Hiến pháp và Pháp luật, cháu
đồng ư lắm.
Nhưng trước hết chính Nhà nước hăy tôn
trọng quyền tự do báo chí, quyền tự do lập
hội, quyền tự do biểu t́nh
của người dân được quy định trong
Hiến pháp trước đă. Những
bộ luật, nghị định mà Nhà nước thông
qua phải phù hợp với Hiến pháp, chứ không
thể đi ngược lại nó được.
Cháu đoán rằng khi bác nói đến
Hiến pháp, có thể bác ám chỉ điều 4 Hiến
pháp, v́ khi cháu "làm việc" với các cô chú bên Bộ
Công an, các cô chú có đưa điều khoản này ra
để nói rằng việc thành lập tổ chức là
vi phạm pháp luật. Trước hết, việc thành
lập tổ chức hoặc bày tỏ quan điểm ôn
hoà là một vấn đề chính trị, và cần
phải được giải quyết bằng giải
pháp chính trị, tức là bầu cử tự do, công
bằng, để biết nhân dân thuận theo ai hơn.
Thứ hai, pháp luật do con người làm ra, con
người có thể thay đổi nó. Đến một
thời điểm trong lịch sử, khi người dân
không c̣n ưng thuận với điều khoản đó
nữa, người dân giữ quyền thay đổi,
thông qua trưng cầu dân ư nếu đó là Hiến pháp;
hoặc thông qua Quốc hội lập nên từ bầu
cử tự do, công bằng, để thay đổi
luật pháp. Đó là quá tŕnh thay đổi ôn
hoà nhất, hợp ḷng dân nhất. Nếu Việt Nam
làm được điều này, Việt nam sẽ
chứng tỏ được với bạn bè quốc
tế về sự ổn định chính trị của
ḿnh, rằng những vấn đề của Việt Nam
được giải quyết qua những cơ chế
dân chủ nhất, đó chẳng phải là điều
tốt cho sự thu hút đầu tư đến Việt
Nam sao? Xă hội chỉ không ổn
định khi không có những cơ chế giải
quyết mâu thuẫn xă hội một cách hoà b́nh.
Việc bắt bớ, hạn chế dân quyền, h́nh
sự hoá các vấn đề chính trị, chỉ tăng
sự mâu thuẫn trong xă hội và gây lo ngại cho bạn
bè quốc tế muốn đến làm ăn
ở Việt
Như bác B́nh đă nói,
"bước vào một giai đoạn mới, mỗi
người có suy nghĩ của ḿnh, không phải ai cũng
giống ai." Không
phải cứ phải vào Đảng cộng sản hay
Đoàn thanh niên cộng sản th́ mới là đóng góp cho
đất nước qua con đường hoạt
động chính trị. Chính v́ thế,
việc mở ra các cơ chế đối thoại cho
những đoàn thể đại diện cho những
luồng tư tưởng khác nhau trong xă hội là
điều quan trọng hơn bao giờ hết,
để tạo nền tảng cho đoàn kết dân
tộc. Việc có các tổ chức chính
trị khác nhau được thành lập chẳng qua
cũng chỉ là hệ quả của quá tŕnh vận
động tự nhiên trong xă hội mà thôi. Khả
năng có hạn của con người không thể bẻ
cong bước tiến của lịch sử
được. Những người lănh
đạo giỏi sẽ là những người nh́n
thấy xu thế ấy mà có chính sách, hành động cho
thuận thiên cơ và hợp nhân tâm. Có
được những người lănh đạo ấy
là cái phúc của dân tộc vậy. Người lănh
đạo thức thời ấy sẽ là đảng
Cộng sản hay một lực lượng nào khác? Điều đó phụ thuộc vào chính những
người lănh đạo bây giờ, hoặc phụ
thuộc vào bước đi tất yếu của
lịch sử, mà thôi.
Nếu được tóm gọn ư
kiến của ḿnh trong một câu, quan điểm của
cháu cũng không khác bác B́nh nhiều lắm: thảo
luận, đối thoại, t́m quan điểm chung để cùng hành động. Cháu
rất mong rằng, là một người phụ nữ
đă đi vào lịch sử Việt Nam, bác B́nh sẽ có
những tiếng nói và hành động tích cực hơn
trong việc xây dựng khối đại đoàn kết
dân tộc trên nguyên tắc dân chủ, b́nh đẳng,
đồng thuận. Về phần cháu,
chỉ là một người con gái b́nh thường cố
gắng dung hoà trách nhiệm với gia đ́nh và xă hội,
cháu sẽ vẫn tiếp tục lên tiếng và hành
động cho những ǵ ḿnh cho là đúng. Khi ấy, thật mong bác B́nh, người đi
trước, sẽ chỉ ra cụ thể cái chưa
đúng để cháu được học hỏi thêm.
Thảo luận để thông cảm là
điều chúng ta chưa có, hoặc ít có cơ hội
thực hiện, phải không bác?
Bloomington-Indiana, ngày 12 tháng 10 năm 2008
Cháu Hoàng Lan
_____________________
·
Cô Hoàng Lan đă tốt nghiệp
thạc sỹ Luật tại đại học
Panthéon-Assas Pháp quốc, tháng 6, năm 2008 và hiện đang
theo học chương tŕnh Tiến sỹ luật chuyên
về hiến pháp dân chủ (Constitutional Democracy) tại
Indiana University - School of Law, Hoa Kỳ.